ویژگی‌های اتاق سرور استاندارد چیست؟

اتاق سرور استاندارد نیازمند برنامه‌ ریزی دقیق و مشورت با یک متخصص با تجربه است. اولین گام برای شروع استاندارد سازی و بهینه‌ سازی اتاق سرور، مشورت با یک مشاور با تجربه و متخصص می‌ باشد. یک مشاوره خوب تاثیر زیادی در جلوگیری از هدر رفتن هزینه و زمان دارد. شرکت تک دیتا با رعایت استانداردها در طراحی و راه‌‌ اندازی اتاق سرور این تضمین را به مشتریان خود می‌ دهد که شبکه‌ ای بهینه و کارآمد را داشته باشند. ما خدمات خود را با انجام تست‌های شبکه از جمله تست فلوک، گارانتی و تضمین می‌ کنیم تا مشتریان از دریافت خدمات با کیفیت اطمینان حاصل نمایند. پس از انجام مشاوره و بررسی‌های لازم، طرح پیشنهادی توسط سلزمان ارائه و هزینه‌ ها مشخص خواهد شد و پس از تایید شرکت پروژه استاندارد سازی اتاق سرور را آغاز می‌ شود.

امروزه با گسترش روز افزون اطلاعات و حجم عظیمی از داده ها، مدیریت آن ها به صورت یکپارچه یک عمر ضروری به حساب می آید. در این مقاله به صورت اختصاصی قصد داریم بدانیم که اتاق سرور و دیتاسنتر چه چیزی می باشند. همجنین ما شما را با لازمه های طراحی یک اتاق سرور استاندارد و ویژگی های آن آشنا خواهیم کرد.

اتاق سرور استاندارد

پیش از هر چیز شاید از خود بپرسید که ویژگی های یک اتاق سرور استاندارد چیست؟ استانداردهای طراحی اتاق سرور شامل چه مواردی می شوند؟ در واقع اتاق سرور استاندارد یا دیتاسنتر اصلی‌ ترین بخش یک شبکه ساخت‌ یافته در مراکز امروزی می باشند. نیاز به مدیریت متمرکز منابع، کاهش هزینه‌ های نگهداری، مقابله مؤثر با تهدیدات امنیتی و حصول اطمینان از عملکرد صحیح و بلادرنگ تجهیزات به‌ صورت 7/24، طراحی و پیاده‌ سازی یک دیتاسنتر مناسب را اجتناب‌ ناپذیر ساخته است. استانداردهای جهانی 27000 ISO, 942 TIA و IP از جمله استانداردهایی است که ما در طراحی و پیاده‌ سازی دیتاسنتر از آن‌ها بهره می‌ بریم.

یک اتاق سرور استاندارد از نظر TIA/ANSI از بخش های متعددی چون ، Room Storage ،Room Entrance Room Telecomm و غیره تشکیل می‌ گردد که اتاق سرور (Room Computer/Room Server) مهم‌ ترین آن‌ها می باشد. با توجه به محدودیت منابع، هزینه ها و سطح اطلاعات در شرکت‌ها، سازمان‌ها و مؤسسات متوسط و کوچک، راه‌ اندازی یک اتاق سرور استاندارد در این‌ گونه مراکز کفایت می‌کند. ایجاد مکانی امن در جهت متمرکز کردن سرورهای شبکه و استفاده از منابع مشترک نگهداری، از عوامل مهم و تأثیرگذار پیشبرد کاری یک سازمان می‌ باشند؛ لذا در این راستا اتاق سرور ایجاد شده، مورد بهره‌ برداری قرار می‌ گیرد.

اهداف اصلی در پیاده‌ سازی اتاق سرورشامل مقاومت سازه، ایمنی نفوذ پذیری و اطمینان از صحت داده‌ها می شود. در این نوشتار مواردی که در طراحی و پیاده‌ سازی اتاق سرور و دیتاسنتر استاندارد مبتنی بر استاندارد مدیریت امنیت اطلاعات، تشریح شده است.

آماده‌ سازی ساختار شبکه کامپیوتری اتاق سرور

آماده‌ سازی ساختار شبکه کامپیوتری اتاق سرور به دلیل برقراری ارتباط میان سرورها و ایستگاه‌ های مختلف شبکه، از کارهای اساسی در اتاق سرور محسوب می‌ شود. در واقع تمام کارها و هزینه‌ هایی که در اتاق سرور انجام می‌ شود، با هدف استفاده منطقی و مطمئن از تجهیزات اتاق سرور است. در زیر دو ساختار فیزیکی و منطقی شبکه آمده است، ساختار فیزیکی شبکه مرکز اطلاعات و پردازش روی شبکه، سرورها هستند؛ لذا ارتباط مناسب این سرورها با مجموعه شبکه امری اجتناب‌ ناپذیر است. در این راستا چهار عامل زیر مد نظر هستند:

• پیاده سازی مدل سه لایه
• II .کابل کشی ساخت یافته
• III .ثابت کردن رک‌ ها
• IV .کانال‌های عبور

کابل کشی و پیش بینی مسیرهای داخل اتاق سرور باید به گونه ای باشد تا بتوان پیاده‌ سازی مدل سه لایه شبکه را عملیاتی ساخت، از اینرو داشتن نقشه منطقی و فیزیکی سوئیچ‌ های مختلف شبکه باید پیش از اجرای مسیر گذاری در دستور کار قرار گیرد.

ویژگی‌ها و زیرساخت‌ های اتاق سرور استاندارد

سرورها اغلب توانایی بروز رسانی سخت‌ افزار و نرم‌ افزار بدون راه‌ اندازی مجدد، قابلیت پشتیبان‌ گیری پیشرفته مکرر، امنیت بالا برای حفاظت از منابع، داده‌ها و حافظه و مدیریت آسان و همچنین ویژگی‌ها و قابلیت‌های خاصی دارند.

• بهینه‌ سازی و ارتقا دیتاسنتر
• اجرای کف کاذب در اتاق سرور
• نصب دوربین مداربسته در دیتاسنتر
• سیستم‌های برق اضطراری اتاق سرور
• سیستم تخلیه اضطراری گاز از اتاق سرور
• سیستم اعلام و اطفاء حریق در اتاق سرور
• طراحی ساختار رک و چیدمان در دیتاسنتر
• سیستم سرمایشی و تهویه مطبوع اتاق سرور
• اجرای سیستم روشنایی استاندارد در اتاق سرور
• عایق‌ بندی و ایزوله‌ سازی دما و صدا در اتاق سرور
• اجرای سقف و دیوارهای کاذب نسوز در اتاق سرور
• سیستم‌های مانیتورینگ اتاق سرور و تجهیزات داخلی آن
• نصب انواع سنسورهای تشخیصی و امنیتی در اتاق سرور
• طراحی سقف و کف کاذب آنتی استاتیک مخصوص اتاق سرور
• سیستم‌های امنیتی کنترل ورود و خروج و دسترسی به اتاق سرور
• مشاوره و بازدید رایگان، ارائه پروپزال و شرح عملیات نصب و راه اندازی اتاق سرور
• طراحی کابل‌ کشی استاندارد دیتا (Fiber Optic , CAT 6 , CAT 6a) و صدا در اتاق سرور

کابل کشی استاندارد

رعایت اصول کابل کشی ساخت یافته و همچنین در نظر داشتن خم ها و زوایای مختلف در کابل کشی یک اتاق سرور استاندارد باید در نظر گرفته شود.

ثابت کردن رک‌ها

به دلیل جلوگیری از واژگون شدن رک‌ها در هنگام زلزله، رک‌ ها باید به کف وصل و مهار شوند. پیش از اجرای کف و ایجاد کانال‌های مختلف باید محل استقرار رک‌ها تعیین شده و بست‌ ها Holder های نگهدارنده در آن تعبیه شود؛ لذا دانستن نوع و مدل رک‌ها، اندازه آن‌ها، موقعیت مکانی نسبت به یکدیگر باید تعیین شوند. برخی از ‌رک‌ها نظیر رک‌های HP دارای اتصالات مخصوص بوده و جهت نصب صحیح رک باید از آن‌ها استفاده کرد.

کانال‌های عبور

جهت نظم بخشیدن به کابل‌ های Portable نظیر کابل‌های رابط برق، پچ کوردها و غیره مسیر عبور استاندارد کابلی تو کار در اتاق سرور صورت می‌ گیرد. این کانال‌ها باید دارای درپوش مناسب بوده و بین مسیرهای Data و برق فاصله ایجاد نماید.

ساختار منطقی و زیرساخت شبکه

ساختار منطقی و نرم افزاری سرورها، زیرساخت شبکه را به‌گونه‌ای شکل می‌دهد که  امکان استفاده مطمئن از اطلاعات روی سرورها فراهم سازد؛ لذا اتخاذ استراتژی مناسب ارتباط سرورها با یکدیگر و همچنین ارتباط ایستگاه‌های کاری با آن‌ها باید پس از نصب فیزیکی اتاق سرور انجام شود. در زیر به برخی از تنظیمات منطقی و نرم افزاری اشاره شده است:

VLAN و تقسیم سوئیچی

ایجاد Routing Gateway شبکه و غیره

ایجاد List Access روی سوئیچ های شبکه

دامین کنترلر و سرویس های شبکه نظیر DHCP ، DNS و غیره

امنیت اتاق سرور

آسیب‌ ها و نفوذهای گزارش شده به سیستم‌های مبتنی بر اطلاعات در سراسر جهان رو به افزایش است. با گذشت زمان ابزارها و روش های نفوذ به سیستم های اطلاعاتی و شبکه های کامپیوتری ساده و ساده تر می شود و نفوذ گران با این ابزار و حداقل دانش، مجال نفوذ را می یابند. بر این اساس محرمانه بودن، در دسترس بودن و یکپارچگی اطلاعات، امری اجتناب ناپذیر برای توسعه سیستم ها کامپیوتری و سرورها است و باید در برنامه تجهیز اتاق سرور استاندارد مدنظر قرار گیرد. مرسوم ترین روش های تامین امنیت اتاق سرور:

تهیه نسخه پشتیبان

استفاده از فایروال با تنظیم صحیح

نصب سیستم های نمایشگر نظیر IDS

استفاده از آنتی ویروس قوی همراه با آپدیت روزانه

یکی از ارکان اصلی تأمین امنیت اتاق سرور، امنیت شبکه می باشد که باید به آن توجه ویژه ای داشته باشید. ایجاد امکانات مناسب برگرداندن اطلاعات از بین رفته، از تدابیری است که باید مدیر شبکه در دستور کار خود قرار دهد. استفاده از ساختار SAN و تجهیزات مبتنی بر NAS، همچنین Media های ذخیره سازی متنوع با توجه به حجم اطلاعات و اهمیت آنها مثال هایی از آن ها می باشد. در صورتی که راه اندازی SAN را در دستور کاری خود دارید باید بستر اصلی پیاده سازی آن را در اتاق سرور پیشبینی نمایید.

سرور مناسب

سرورها، کامپیوترهای قدرتمند با توان پردازش و ذخیره سازی بالایی هستند که به عنوان مرکز منطقی نرم‌افزارهای مختلف شبکه در نظر گرفته می‌ شوند. دیتابیس‌های مختلف نظیر SQL  Oracle  روی این بستر ایجاد شده و ایستگاه های کاری مرتبط با شبکه را تغذیه می نمایند. با توجه به فضای محدود اتاق سرور و لزوم بهینه از فضا، استفاده از سرورهای کشویی mount Rack پیشنهاد می‌ شود. این سرورها سرپرست شبکه را قادر خواهند ساخت تا به راحتی به آن‌ها دسترسی داشته و بنا به شرایط آن ها را افزایش یا کاهش دهد.

ساختار فیزیکی اتاق سرور استاندارد

تقویت ساختار، مقاوم سازی

زلزله خیز بودن کشورمان ایران و لزوم پیش‌بینی صدمات در هنگام وقوع آن امری اجتناب‌پذیر می‌ باشد که در طراحی و پیاده‌ سازی سازه‌های مختلف سازمانی مد نظر می‌ باشد. با توجه به اینکه اکثر ساختمان‌ها، قدیمی ساز بوده و از ایمنی لازم برخوردار نیستند؛ لذا باید تمهیداتی برای آن درنظر گرفت، در این خصوص پس از بازدید دقیق از محل ساختمان، مناسب ترین مکان جهت استقرار اتاق سرور انتخاب شده و در صورتی که نتایج حاصل از لرزه سنجی (تست برای سنجش میزان مقاومت سازه در برابر لرزه) مناسب نباشند؛ اقدام به مقاوم سازی خواهد شد. بدیهی است باید بدانید که یک اتاق سرور استاندارد نباید در مکانی غیر از پایین‌ ترین طبقه سازه باشد؛ زیرا در این صورت مقاوم سازی را باید از پی ساختمان آغاز کرد و این خود مستلزم هزینه است.

مراحل کار مقاوم سازی

تراشیدن دیوارها تا رسیدن به سطح آجری 

پر کردن سوراخ‌ ها و منافذ 

پوشاندن سطوح با یک لایه سیمانی

قرار دادن لایه‌هایی از ماده ضد آتش Fire trade روی لایه سیمانی 

مسیر گذاری کف و سقف جهت عبور لوله های اطفای حریق، برق و شبکه

آهن کشی و ستون گذاری

گچ کاری روی شبکه های فلزی نصب شده

لایه محافظتی و ضد آتش Epoxy، پوشش پس از خشک شدن گچ

مکان مناسب جهت اتاق سرور

معمولاً اتاق سرور را در پایین‌ترین طبقه ساختمان در نظر می گیرند و در این مکان، باید با کانال ها و رایزرهای ساختمان در ارتباط باشد. در صورتیکه از این اتاق به اتاق های دیگر و همچنین به طبقات دیگر کانالی وجود نداشته باشد باید آن را ایجاد کرد.

سیستم تهویه و تخلیه گرد و خاک اتاق سرور

از عوامل مهم استهلاک تجهیزات الکترونیکی در اتاق سرور استاندارد، گرد و خاک می‌باشد.. با نشستن گرد و خاک روی Chipset ھای مختلف بردهای دستگاه ها و ایجاد لایه جانبی روی آن ها، عمل خنک سازی آنها با مشکل روبرو شده و خرابی زودرس را سبب می شود از این رو سیستم کولینگ اتاق سرور نصب شده و مورد بهره برداری قرار می گیرد.

سیستم اطفای حریق

آتش سوزی به دلیل اتصال کوتاه ادوات برقی و همچنین وجود تجهیزات مختلف آتش زا از عوامل اصلی تخریب در سازمان ها می باشد؛ لذا در این خصوص نصب تجهیزات مناسب اخطار و اطفای حریق اتاق سرور مدنظر می باشد. نحوه کار چنین است:

-با توجه به محدودیت فضای اتاق سرور جهت انتقال گاز مونواکسید کربن به داخل اتاق، از لوله های حامل استفاده می شود. محل قرار گرفتن نازل های نهایی، باید در مکانهایی نزدیک به محل استقرار سرورها و تجهیزات برقی تعبیه شود.

-مخزن های گاز در مکانی خارج اتاق سرور قرار می گیرد و این مخزن ها به لوله های تعبیه شده داخلی مرتبط خواهند شد.

-در مکان های مختلف اتاق سرور نظیر داخل رک ها، تجهیزات برقی داخلی و غیره سنسورهای تشخیص حریق نصب می شود.

درب ضد حریق و مقاوم

با توجه به اهمیت محصور نمودن آتش و جلوگیری از گسترش آن، درب اتاق سرور باید از جنس نسوز انتخاب شود. درب اتاق سرور استاندارد دارای ویژگی های خاصی می باشد و به دلیل اهمیت بالای آن باید از کیفیت بالایی برخوردار باشد و بتواند تجهیزات اتاق سرور را در برابر حریق و یا هرگونه سرقتی مصون بدارد. درب ضد حریق اتاق سرور باید استانداردهای جهانی را پاس کرده باشد. 

کفپوش اپوکسی Epoxy

کفپوش اپوکسی پوششی از جنس پلیمر است که روی بتن یا موزاییک در لایه‌های مختلف اجرا می‌ شود.
کنترل‌های محیطی در مبحث طراحی دیتاسنتر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

در طراحی و ساخت یک دیتاسنتر و مرکز داده جدید یا تبدیل و به‌ روزرسانی یک مرکز داده قدیمی به استانداردهای جدید، سرمایه‌ گذاری روی نوع کف‌ پوش، به کنترل محیط و محافظت از تجهیزات کمک شایانی می‌ کند.
اگر دیتاسنتر شما دارای کف‌ پوش بتنی باشد ؛ نصب پوشش این کف پوش یک گزینه اقتصادی خواهد بود که مزایای فراوانی را به همراه خواهد داشت.

دوربین‌های کنترلی

با توجه به اهمیت اطلاعات و لزوم مراقبت بیشتر از تجهیزات اتاق سرور، نصب دوربین‌های کنترلی درون اتاق سرور بسیار مؤثر است. دوربین‌ها بطور 24 ساعته اتاق سرور را مانیتور کرده و Log را در سرور مربوطه ذخیره می کنند.

سیستم جارو برقی Cleaner Vacuum

با توجه به احتمال آلودگی اتاق سرور ناشی از تردد افراد در آن، علی الرقم پوشیدن لباس‌های مخصوص توسط این افراد، دستگاه جارو برقی پیشبینی می شود. موتور و سایر تشکیلات این دستگاه در بیرون از اتاق سرور قرار گرفته و تنها لوله جمع کننده در داخل سرور قرار داده می شود.

سیستم کنترل دسترسی تردد

استقرار سیستم کنترل دسترسی تردد جهت ثبت عبور افراد و مدیریت آن برای یک اتاق سرور استاندارد الزامی‌ است. این سیستم دارای یک دستگاه کارت خوان چند گزینه‌های (Checking Option Multi )کنترلر و مبدل های مرتبط با آن می باشد. افراد مجاز برای ورود به اتاق سرور باید کارت تردد را همراه داشته باشند. همچنین ثبت اثر انگشت و وارد کردن کد مخصوص از دیگر گزینه هایی است که می توان آنها را فعال نمود.

سیستم تأمین روشنایی

روشنایی در یک اتاق سرور استاندارد باید به گونه ای طراحی شود تا در هنگام خروج شخص از اتاق خاموش شوند و دلیل آن علاوه بر صرفه جویی برق، جلوگیری از تولید حرارت توسط آن ها است. همچنین مسیرهای کنترلی و اصلی برق در تابلو برق اتاق سرور پیش بینی می شود.

سیستم خنک کننده داخلی

جهت برقراری دمای مناسب 18 درجه سانتی گراد اتاق سرور، استفاده از دستگاه های خنک کننده درون آن الزامی است. مرسوم ترین خنک کننده در ایران، کولرهای گازی هستند که توان آن ها با توجه به میزان حرارت تولید شده اتاق سرور محاسبه می شوند.

ساختار برق شهر و برق اضطراری

کابل کشی اتاق سرور باید مطابق استانداردهای کابل کشی ساخت یافته، با تجهیزات با کیفیت، پیاده سازی شود. قسمت های مختلف جهت داشتن سیستم برق رسانی مطمئن شامل موارد تابلو برق، یو پی اس، ژنراتور تأمین و چاه ارت است که در ادامه هر کدام از آن ها را توضیح خواهیم داد:

تابلو برق و ATS

کنترل خطوط ورودی و خروجی برق و برق اضطراری، همچنین لزوم مانیتور کردن جریان و ولتاژ خطوط استفاده از تابلو برق را الزامی می سازد. تابلو برق علاوه بر داشتن ولت متر و آمپرمتر، دارای یک سری کلیدهای مینیاتوری بوده که جهت جریان و وضعیت ولتاژ را کنترل می نماید. همچنین توسط این کلیدها قادر خواهیم بود تا برق قسمتی از سازمان را روی برق شهر Set کنیم و یا می توانیم آن را به UPS مرتبط سازیم.

یو پی اس

قطع ناگهانی برق در تجهیزات اتاق سرور، نظیر روترها، سوئیچ ها، سرورها و غیره باعث اختلال در اکثر فعالیت های این دستگاه‌ها شده و در برخی موارد، امکان ادامه کار آن ها را کاملاً از بین می برد. باید در نظر داشت تنها قطع برق شهر اثرات مخرب به همراه ندارد. سیستم های کامپیوتری نسبت به نارسایی هایی مانند افت لحظه ای ولتاژ، ولتاژهای لحظه ای بالا، نویز و تاثیرات فرکانس رادیویی و تغییرات فرکانس در منبع تغذیه خود حساس هستند. ups مناسب دارای شرایط زیر است:

-Online Double Conversion

-توان کار با ژنراتور را داشته باشد و (Correction Factor Power) را پشتیبانی کند.

-جهت مانیتور کردن برخط، پروتکل SNMP را پشتیبانی کند. اگر UPS مشخصه PFC را نداشته باشد، توان ژنراتور باید 5/1 برابر UPS در نظر گرفته شود و اگر داشته باشد 15/1 برابر UPS باشد.

ژنراتور تامین

دستگاه های تامین کننده برق اضطراری UPS، با توجه به گران بودن و عدم کارایی مناسب برای برق دهی طولانی مدت، مناسب نبوده و استفاده از ژنراتور در دستور کار قرار می گیرد. نحوه کار بدین صورت است که در هنگام قطع برق اتاق سرور و برای جلوگیری از اختلال در سیستم برق دهی آن، در طول زمان به کار افتادن ژنراتور، UPS بطور آنی وارد مدار شده و برق اتاق سرور را تامین می کند. به محض آماده شدن ژنراتور جهت برق دهی، UPS از مدار خارج شده و برق اتاق سرور از ژنراتور تامین می شود.

توان UPS با توجه به میزان توان مصرفی دستگاه های مختلف مستقر در اتاق سرور نظیر سرورها، کولرهای گازی و غیره محاسبه می شود. توان UPS مناسب را با درنظر گرفتن باتری های داخلی آن برای مدت 7 الی 15 دقیقه (با توجه به زمان به کار افتادن ژنراتور) در نظر می گیرند. میزان توان ژنراتور 15%بیشتر از توان UPS در نظر گرفته می شود و در هنگام کار باید 70 %زیربار باشد. زیر بار قرار گرفتن ژنراتور بیش از 80 %توان و یا کمتر از 60 %توان اکیداً توصیه نمی شود. ژنراتورهای با توان بالای 15KAV سه فاز هستند.

بکارگیری کف کاذب در اتاق سرور استاندارد

در جامعه صنعتی امروز برای همگام شدن با تکنولوژی پیشرفته و مدرن باید از توانمندی های ماشین ها و وسایل الکتریکی استفاده نمود. از طرفی هر کدام از وسایل نامبرده، انبوهی از سیم و کابل ارتباطی و غیره را به همراه دارد. سازندگان این دستگاه ها همیشه دنبال بستری مناسب و مطمئن برای عبور دادن سیم ها، کابلها و غیره بودند به طوری که در مواقع ضروری بتوانند به راحتی به آن ها دسترسی داشته باشند تا بازدیدها و تعمیرات را در وسایل به راحتی انجام دهند.

کف کاذب اتاق سرور در حال حاضر مزایایی مثل مدیریت ایمن تجهیزات کامپیوتری و کابل ها، توانایی در توزیع بار سنگین و البته انعطاف پذیری را ارائه می دهند. از ابتدا کف های کاذب به طور خاص برای اتاق های سرور طراحی شده بودند و هنوز متد جایگزینی برای آن نیامده است. اتاق های کامپیوتر و سرور باید به طور موثر برق را به رک ها، کابل های داده و سیستم‌های خنک کننده مثل هوا و آب توزیع کنند.

از دیگر مزایای استفاده از کف کاذب اتاق سرور می‌توان به امکان ترکیب طراحی جهت صرفه‌ جویی در انرژی و سازگاری با محیط اشاره کرد. همچنین این سیستم امکان ایجاد تغییرات فنّاورانه در آینده را نیز به آسانی فراهم می‌ سازد. وجود کف کاذب می‌ تواند توانایی ساخت انواع روش‌های خنک‌ سازی را در اختیار تکنسین‌ها قرار دهد. همچنین در اکثر ساختمان های صنعتی، اداری، تجاری، بیمارستانی و غیره همیشه دو موضوع سبک سازی وزن ساختمان و محل مناسب برای عبور تجهیزات مکانیکی و برقی از اهداف اصلی مهندسین طراح و مالکین ساختمان بوده است و بدین سان سیستم کف کاذب ابداء شد.